Huginn en Muninn behoren tot de bekendste figuren uit de Germaanse mythologie. Hun namen zijn overgeleverd in de Oudnoordse bronnen over Odin, die in onze streken beter bekend is als Wodan. De namen betekenen ongeveer Gedachte en Herinnering, twee vermogens die in de oude Germaanse wereld als onmisbaar werden beschouwd voor wijsheid en inzicht. Volgens de overlevering vliegen de twee raven elke dag uit over de wereld om alles wat zij zien en horen terug te brengen naar Wodan. Zo vormen zij zijn ogen en oren, maar tegelijk ook een beeld van de menselijke geest, die denkt, onthoudt en betekenis geeft aan de wereld.
De raaf nam binnen de Germaanse cultuur een bijzondere plaats in. Door zijn intelligentie, zijn opmerkelijke geheugen en zijn gewoonte om overal aanwezig te lijken waar iets belangrijks gebeurt, werd hij gezien als een vogel die meer wist dan gewone stervelingen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Wodan juist raven als zijn metgezellen kreeg. Hun taak was niet alleen het verzamelen van nieuws, maar ook het bewaren van kennis. In Huginn en Muninn komen daarom denken en herinneren samen als twee krachten die elkaar aanvullen.
Toch moeten we voorzichtig zijn wanneer we spreken over hun voortleven in de Lage Landen. Anders dan soms wordt beweerd, bestaan er geen historische bronnen die aantonen dat de namen Huginn en Muninn eeuwenlang in de volkscultuur van Vlaanderen en Nederland zijn blijven voortleven. Na de kerstening verdwijnen zij uit de bekende overleveringen. Het zou daarom onjuist zijn om te spreken van een ononderbroken traditie. Wel bleven raven en andere zwarte vogels een opvallende plaats innemen in volksverhalen en volksgeloof. Ze werden vaak beschouwd als slimme dieren, voortekens of boodschappers van verborgen kennis. Hoewel een rechtstreeks verband met Huginn en Muninn niet bewezen kan worden, is de onderliggende symboliek van de wijze en opmerkzame raaf herkenbaar gebleven.
Opmerkelijk genoeg vinden we een veel duidelijkere echo van dezelfde gedachtewereld niet in sagen, maar in onze taal. De oude Nederlandse uitdrukking “tegen heug en meug” is daarvan een voorbeeld. Heug betekende oorspronkelijk zin, lust, geestelijke bereidheid of innerlijke vreugde, terwijl meug verwees naar lichamelijke trek of smaak. Wie iets tegen heug en meug deed, verrichtte het dus tegen zowel zijn geestelijke als lichamelijke neiging in.
Taalkundigen hebben erop gewezen dat het woord heug verwant is aan woorden als heugen en geheugen en bovendien verband houdt met dezelfde oude Germaanse woordstam waaruit de naam Huginn ontstond. Daardoor bewaart onze taal mogelijk nog een verre herinnering aan dezelfde wereld van denken, herinneren en geesteskracht die ook in Wodans raaf gestalte kreeg. Het zou niet correct zijn om Heug en Meug voor te stellen als volksnamen van Huginn en Muninn; daarvoor bestaat geen enkel historisch bewijs. Maar dat beide uit dezelfde oude Germaanse begrippenwereld voortkomen, maakt de overeenkomst des te boeiender.
Waar de raven vroeger uit het volksbewustzijn verdwenen waren, zijn zij tegenwoordig juist opnieuw zichtbaar geworden. Sinds de twintigste eeuw groeide de belangstelling voor Germaanse en Noordse mythologie sterk. Daardoor verschijnen Huginn en Muninn steeds vaker in schilderkunst, beeldhouwwerken, historische reconstructies, fantasyliteratuur, sieraden en tatoeagekunst. Hun huidige aanwezigheid in de Lage Landen is dus vooral het gevolg van een herontdekking van oude bronnen, niet van een ononderbroken volkstraditie.
Toch maakt dat hun betekenis niet minder waardevol. Integendeel, de twee raven spreken nog altijd tot de verbeelding omdat zij iets tijdloos vertegenwoordigen. Zonder gedachte is er geen begrip van de wereld en zonder herinnering gaat alle ervaring verloren. Huginn en Muninn verbeelden de twee vleugels waarop cultuur, kennis en traditie zich voortbewegen. Misschien zijn hun namen uit de oude volksverhalen verdwenen, maar in woorden als heugen en geheugen, in de symboliek van de raaf en in de moderne belangstelling voor het Germaanse verleden blijft hun echo hoorbaar. Zo vliegen de raven van Wodan, zij het in een andere gedaante, nog altijd door het culturele landschap van de Lage Landen.
