Wanneer men het werk van Albrecht Rodenbach leest, valt op dat hij nergens een pleidooi voert voor een herleving van het historische heidendom. Rodenbach was immers gevormd binnen een katholieke omgeving en speelde een belangrijke rol binnen de Vlaamse katholieke studentenbeweging. Toch duiken in zijn gedichten, liederen en toneelwerken voortdurend motieven op die verwijzen naar een voorchristelijk Germaans en Vlaams verleden. Die verwijzingen waren voor hem minder religieus dan symbolisch: ze moesten een slapend Vlaanderen herinneren aan zijn vermeende oerkracht, vrijheid en eigenheid.
In zijn beroemde liederen, zoals het Lied der Blauwvoeterie, roept Rodenbach een wereld op van Kerels, Klauwaards, Wikingen, skalden, strijders en vrije gemeenschappen. Die figuren worden voorgesteld als voorouders die nog niet gebukt gingen onder vreemde overheersing. Het zijn archetypen van een vrij volk dat leeft in harmonie met zijn land, taal en tradities. In die zin gebruikte Rodenbach het heidense verleden als een bron van mythische verbeelding en nationale inspiratie. De figuren uit de Germaanse en middeleeuwse wereld moesten de Vlaamse jeugd bezielen tot culturele en taalkundige heropleving.
Ook zijn beeldspraak ademt vaak een haast heidense natuursfeer. Bossen, stormen, zeeën, vogels, eiken en seizoenen krijgen in zijn poëzie een bezielde kracht. De natuur verschijnt niet louter als een schepping van God, maar als een levende werkelijkheid waarin de ziel van het volk aanwezig is. Deze romantische natuurbeleving sluit aan bij de negentiende-eeuwse herontdekking van Germaanse sagen en volkscultuur die overal in Europa plaatsvond.
In zijn toneelwerk Gudrun, dat gebaseerd is op Noord-Europese sagenstof, komt deze fascinatie nog sterker naar voren. Rodenbach grijpt terug naar een wereld van krijgers, eergevoel, trouw aan de stam en heldhaftige opoffering. De christelijke moraal blijft aanwezig, maar de sfeer wordt gedragen door een veel oudere heldencultuur. De protagonisten handelen volgens waarden die herinneren aan de Germaanse heldensagen: moed, standvastigheid en trouw aan afkomst en gemeenschap.
Voor Rodenbach vormde het heidendom vooral een cultureel geheugen. Hij beschouwde de voorchristelijke wereld als de jeugd van het volk, een periode waarin de Vlaamse voorouders nog dicht bij natuur, vrijheid en eigen tradities stonden. Het christendom hoefde volgens hem niet verworpen te worden; integendeel, in zijn werk versmelten katholieke symboliek en Germaanse herinneringen vaak met elkaar. Zo kan in hetzelfde lied zowel sprake zijn van oude Kerels en skalden als van het kruis dat boven de strijdende gemeenschap uitrijst.
Deze vermenging verklaart waarom hedendaagse heidenen soms belangstelling tonen voor Rodenbach. Niet omdat hij zelf een heiden was, maar omdat hij mee hielp een romantisch beeld te scheppen van het voorchristelijke Vlaanderen. Zijn werk gaf gestalte aan een verlangen naar wortels, naar voorouders en naar een mythisch verleden dat nog altijd doorwerkt in de Vlaamse verbeelding. De oude Germaanse wereld verschijnt bij hem als een bron van identiteit, bezieling en volkskracht, niet als een alternatief geloof, maar als een herinnering aan wat Vlaanderen volgens hem ooit geweest was en misschien opnieuw kon worden.
Zo ligt de heidense dimensie van Rodenbachs oeuvre niet in religieuze overtuiging, maar in zijn voortdurende oproep om de stemmen van de voorouders, de sagen van het Noorden en de geest van het oude Vlaanderen opnieuw te laten klinken. In zijn poëzie, liederen en toneelstukken bleef die oude wereld voortleven als een mythische onderstroom onder de Vlaamse heropleving van de negentiende eeuw.
